Start List otwarty w sprawie stygmatyzacji wsparcia udzielanego rodzinom w Polsce

Stowarzyszenie

x

Klub Integracji Społecznej

Reklama
List otwarty w sprawie stygmatyzacji wsparcia udzielanego rodzinom w Polsce PDF Drukuj Email
sobota, 24 października 2015 07:46

Janów Lubelski, dnia 16 październik 2015 rok

 

PRZEDSTAWICIELE ADMINISTRACJI
RZĄDOWEJ I SAMORZĄDOWEJ,

PRACOWNICY NAUKOWI
DZIAŁACZE SPOŁECZNI

 

Szanowni Państwo !

 

List otwarty w sprawie stygmatyzacji wsparcia udzielanego rodzinom w Polsce

 

Pragniemy podzielić się z Państwem naszymi refleksjami odnoszącymi się do problemów, z jakimi spotykają się rodziny we współczesnej Polsce, a przede wszystkim dylematów jakie pojawiają się w zetknięciu rodziny z rzeczywistością instytucjonalną. Nasz komentarz ma na celu zwrócenie uwagi, na istotne bariery w kontekście tworzenia sprzyjających warunków rozwoju rodziny oraz związanego z nim systemu wsparcia.

 

 

Opracowanie prezentowanej refleksji jest efektem dyskusji, jaka miała miejsce podczas Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej w Janowie Lubelskim, która corocznie odbywa się, w ramach organizowanych przez Janowskie Stowarzyszenie Niesienia Pomocy „Humanus”, Janowskich Dni Rodziny. Uczestnikami dyskusji, poza środowiskiem naukowym, byli przedstawiciele samorządu, organizacji pozarządowych, a przede wszystkim przedstawiciele rodzin.

Podczas prowadzonej rozmowy wyraźnie zaakcentowany został problem stygmatyzacji rodzin korzystających z przysługującego im katalogu pomocy, a główną przyczyną powstania takiego mechanizmu jest fakt rozdysponowywania tego wsparcia poprzez instytucje pomocy społecznej. Zaistniałe zjawisko potwierdzają badania naukowe prowadzone w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej[1] jednoznacznie wskazując  na występowanie problemu etykietowania klientów pomocy społecznej, co w praktyce oznacza stygmatyzowanie także rodzin korzystających z oferty programów wspierających,  a do rozdziału których wyznaczone zostały gminne jednostki pomocy społecznej.

Występowanie zjawiska stygmatyzacji wśród rodzin posiadających uprawnienia do przysługującego im systemu pomocy wynika z tego, iż świadczenia te odnoszą się do kategorii obejmującej wszystkie rodziny - bez konieczności występowania problemów,czy deficytów, a poprzez przeniesienie dystrybucji środków z systemu wsparcia do jednostek pomocy społecznej pozwala na „definiowanie ich” jako świadczenia pomocowe.

Zgodnie  z wnioskami przytoczonych badań, korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej niesie  ze sobą bagaż wstydu i upokorzenia odczuwanego przez rodziców, co w rezultacie prowadzi do rezygnacji ze zgłaszania się po jakąkolwiek pomoc i pozbawienia rodziny realizowania przysługujących im praw socjalnych.

Uświadomienie istnienia powyższych barier wynikających z faktu stygmatyzacji rodzin, które stają się klientami pomocy społecznej z przyczyn czysto formalnych poprzez nadanie obowiązku dystrybucji systemu wsparcia dla rodziny jednostkom pomocy społecznej, powinno być impulsem do budowaniu skutecznych strategii walki z zaistniałą sytuacją, tak, aby uchronić je przed napiętnowaniem, a także objąć wsparciem rodziny, które nie korzystają z przysługujących im praw socjalnych w obawie przed wystąpieniem naznaczania.

Rozwiązaniem tego problemu może być zmiana sposobu dystrybucji udzielanego wsparcia rodzinom i „wyprowadzenie” jego udzielania z jednostek pomocy społecznej. Działanie to nie wymaga głębokich zmian prawnych, bowiem istnieją odrębne akty regulujące ten rodzaj wsparcia dla rodzin, a każda z ustaw dotyczących wsparcia finansowego przewiduje jako organ administracyjny przyznający to wsparcie wójta/burmistrza/prezydenta miasta. Możemy zatem wnioskować, że ustawodawca uchwalając te normy prawne, zakładał że będą one realizowane przez urzędy gmin, czy miast, a jedynie w sytuacjach wyjątkowych przez ośrodki pomocy społecznej. Niestety, w zdecydowanej większości samorządów w kraju świadczenia rodzinne, dodatki mieszkaniowe, fundusz alimentacyjny, czy wydawanie karty dużej rodziny realizowane są w ośrodkach pomocy społecznej, a decyzja o wyborze jednostek pomocowych jako odpowiedzialnych za dystrybucję systemu wsparcia najczęściej podyktowana została względami organizacyjnymi i finansowymi. Istotnym jest fakt, iż decyzje te pozbawione są refleksji nad konsekwencjami społecznymi dla rodziny, jakie niesie ze sobą fakt „stania się” klientem pomocy społecznej oraz stanowią opozycję dla rozwiązań praktykowanych w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej, w którym dokonano podziału na dwa departamenty: departament pomocy i integracji społecznej oraz departament polityki rodzinnej.

Podjęcie skutecznych działań na rzecz ochrony rodziny przed stygmatyzacją jest tym bardziej ważne, gdy zdajemy sobie sprawę z faktu, iż proces przełamywania stereotypów w świadomości społecznej jest trudny i bardzo długi. Ilustrację skali problemu stanowić może przykład Instytucji Pomocy Społecznej, która nadal funkcjonuje w świadomości wielu obywateli, samorządowców, polityków jako „opieka społeczna”, choć w kategoriach ustawowych pojęcie to nie istnieje od 25 lat.

 

W imieniu organizatora konferencji
Janowskiego Stowarzyszenia Niesienia Pomocy „Humanus”
w Janowie Lubelskim

Paweł Wiśniewski – Prezes Zarządu

 

Apel otrzymali:

  1. Andrzej Duda Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
  2. Ewa Kopacz Prezes Rady Ministrów
  3. Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej
  4. Krzysztof Michalkiewicz, Poseł na Sejm RP
  5. dr Joanna Mucha Poseł na Sejm RP
  6. Krystyna Wyrwicka Dyrektor Departamentu Pomocy i Integracji Społecznej Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.
  7. Olgierd Podgórski Z-ca dyrektora Departamentu Polityki  Rodzinnej Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej
  8. Wojciech Wilk – Wojewoda Lubelski
  9. Sławomir Sosnowski - Marszałek Województwa Lubelskiego
  10. Albin Mazurek Dyrektor Wydziału Polityki Społecznej, Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie
  11. Warmińska Aleksandra Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Lublinie
  12. Krzysztof Kołtyś – Burmistrz Janowa Lubelskiego
  13. Jerzy Bielecki – Starosta Janowski

 


[1] Należy przywołać badania: J. Grotowska-Leder, J. Krzyszkowski, E. Tarkowska, I. Kudlińska, D. Trawkowska.

 



 

 

 

Partnerzy:

janow.pup.gov.pl – Powiatowy Urząd Pracy w Janowie Lubelskim

ptps.org.pl – Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej

kpssbilgoraj.edu.pl – Kolegium Pracowników Służb Społecznych w Biłgoraju

cis.chelm.pl – Centrum Integracji Społecznej w Chełmie

 

Rekomendowane przez JSNP Humanus:

mpips.gov.pl – Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

ngo.pl – Portal Organizacji Pozarządowych

ops.pl – Pierwszy Polski Portal Pomocy Społecznej

ozrss.pl – Ogólnopolski Związek Rewizyjny Spółdzielni Socjalnych

janowlubelski.pl – Gmina Janów Lubelski

powiatjanowski.pl – Powiat Janowski

ekonomiaspoleczna.lubelskie.pl – Ekonomia Społeczna Drogowskaz Rozwoju Społecznego

rops.lubelskie.pl – Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Lublinie

lesnykrag.pl – Lokalna Grupa Działania “Leśny Krąg”

 

 

Kwartalnik
zatrudnieniesocjalne.pl